โลกยานยนต์ไฟฟ้ากำลังก้าวเข้าสู่ “ยุคแห่งการชำระบาป” เมื่อปริมาณรถยนต์ไฟฟ้าที่พุ่งทะยานในช่วงทศวรรษที่ผ่านมาเริ่มส่งผลกระทบย้อนกลับในรูปของขยะพิษมหาศาล ล่าสุดในวันที่ 16 มกราคม 2569 ทางการจีนได้ประกาศมาตรการ “Interim Measures for the Management of Recycling and Comprehensive Utilization of Retired Power Batteries of NEVs” ซึ่งถือเป็นกฎหมายที่ดุดันและครอบคลุมที่สุด กฎรีไซเคิลแบตเตอรี่ EV จีน 2026 โดยจะมีผลบังคับใช้จริงในวันที่ 1 เมษายน 2569 นี้ เพื่อควบคุมทิศทางของแบตเตอรี่ใช้แล้วที่คาดว่าจะพุ่งสูงถึง 1 ล้านตันภายในปี 2030

แบตเตอรี่ต้อง “เกิดและตาย” ในระบบเท่านั้น

หัวใจสำคัญของกฎหมายใหม่นี้คือการลบภาพจำของ “แบตเตอรี่เถื่อน” ที่มักถูกถอดจากรถเก่าไปดัดแปลงเป็นเครื่องสำรองไฟที่ไม่มีมาตรฐานจนเกิดเหตุเพลิงไหม้บ่อยครั้ง รัฐบาลจีนจึงสั่งจัดตั้ง National Information Platform โดยกระทรวงอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีสารสนเทศ (MIIT) เพื่อสร้าง “หนังสือเดินทางดิจิทัล” ให้กับแบตเตอรี่ทุกก้อน

ภายใต้กฎนี้ แบตเตอรี่ทุกก้อนต้องถูกติดตามแบบ 100% ตลอดวงจรชีวิต ตั้งแต่การผลิต, การจำหน่าย, การซ่อมแซม, การเปลี่ยน, ไปจนถึงการแยกส่วนและรีไซเคิล ข้อมูลเหล่านี้จะถูกบันทึกผ่านรหัสมาตรฐาน GB/T 34014 ซึ่งหากแบตเตอรี่ก้อนใดหลุดออกจากระบบ หรือไม่สามารถระบุที่มาที่ไปได้ในขั้นตอนสุดท้าย ผู้ผลิตและผู้จำหน่ายจะต้องเป็นผู้รับผิดชอบตามกฎหมาย

กฎเหล็กที่ค่ายรถต้องสะดุ้ง แบตเตอรี่ห้ามแยกจากตัวรถ

หนึ่งในข้อกำหนดที่สร้างแรงสั่นสะเทือนที่สุดในรายงานของ CarNewsChina คือการบังคับว่า “แบตเตอรี่ต้องอยู่ติดกับตัวรถเมื่อถูกส่งเข้าสู่กระบวนการทิ้งซาก (Scrapping)” คำสั่งนี้มีเป้าหมายเพื่อป้องกันการถอดแยกชิ้นส่วนอย่างผิดกฎหมายก่อนที่รถจะถึงโรงงานรีไซเคิลมาตรฐาน

นอกจากนี้ ผู้ผลิตรถยนต์ (OEMs) และผู้นำเข้าแบตเตอรี่ ยังมีหน้าที่ต้องจัดตั้ง “สถานีบริการรีไซเคิล” ในทุกภูมิภาคที่มีการจำหน่ายรถยนต์ และต้องอัปเดตข้อมูลติดต่อสถานีเหล่านี้ให้เป็นปัจจุบันเสมอ หากลูกค้าขับรถไปทิ้ง ค่ายรถต้องน้อมรับซากแบตเตอรี่เหล่านั้นคืนมาทั้งหมดโดยไม่มีข้อยกเว้น นี่คือการผลักดันภาระความรับผิดชอบกลับไปที่ผู้ผลิตอย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วย

เมื่อขยะกลายเป็นเหมืองแร่ที่มีค่า

จีนไม่ได้มองเรื่องนี้เป็นเพียงการจัดการขยะ แต่เป็นการทำ “เหมืองแร่ในเมือง” (Urban Mining) ข้อมูลล่าสุดในปี 2568 ระบุว่าบริษัทรีไซเคิลชั้นนำในจีนสามารถสกัดแร่ธาตุหายากกลับมาได้ในระดับที่น่าเหลือเชื่อ:

• ลิเทียม (Lithium): สกัดคืนได้สูงถึง 96.5%

• นิกเกิล, โคบอลต์, แมงกานีส: สกัดคืนได้สูงถึง 99.6%

ผู้นำตลาดในปัจจุบันอย่าง Brunp Recycling (บริษัทในเครือ CATL) มีขีดความสามารถในการจัดการขยะได้ถึง 120,000 ตันต่อปี และครองส่วนแบ่งตลาดกว่าครึ่งหนึ่งของประเทศ การมีกฎหมายใหม่นี้จะยิ่งช่วยให้ยักษ์ใหญ่เหล่านี้มี “วัตถุดิบ” เข้าโรงงานอย่างต่อเนื่อง ลดการพึ่งพาการนำเข้าแร่จากต่างประเทศ และสร้างมูลค่าหมุนเวียนในตลาดที่สูงถึง 7.8 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ

ยุโรปและไทย… เตรียมตัวหรือยัง?

ในขณะที่ประเทศจีนเดินหน้าไปถึงขั้นบังคับใช้กฎหมายติดตามแบตเตอรี่แบบเรียลไทม์ และมีเทคโนโลยีสกัดแร่ที่แทบจะหมดจด คำถามที่น่าเจ็บปวดคือ “ประเทศอื่นเตรียมตัวรับมือกับเรื่องนี้อย่างไร?” ค่ายรถยุโรปที่เคยปรามาสเทคโนโลยีจีน วันนี้ต้องก้มหน้าทำตามกฎระเบียบของ MIIT หากยังอยากขายรถในจีนต่อไป ส่วนในประเทศไทยที่กำลังส่งเสริมการเป็น Hub ของ EV เราเห็นแผนการรับมือขยะแบตเตอรี่ที่ชัดเจนในระดับนี้แล้วหรือยัง? หรือเราจะรอให้ภูเขาขยะแบตเตอรี่พูนสูงก่อนค่อยเริ่มขยับตัว? มาตรการของจีนในปี 2026 นี้คือเครื่องเตือนใจว่า “ความเท่” ของการขับ EV จะสมบูรณ์ได้ต่อเมื่อคุณรู้วิธีจัดการกับ “ความตาย” ของมันด้วย

สรุป

กฎรีไซเคิลแบตเตอรี่ EV จีน 2026 ของจีนไม่ใช่แค่เรื่องสิ่งแวดล้อม แต่มันคือการสร้างกำแพงภาษีและมาตรฐานทางเทคนิคแบบใหม่ ใครที่ไม่สามารถจัดการระบบ Traceability ได้ตามเกณฑ์ ก็เท่ากับถูกตัดออกจากห่วงโซ่อุปทานที่ใหญ่ที่สุดในโลก

สำหรับผู้ผลิตรถยนต์ รายจ่ายด้านการรีไซเคิลจะกลายเป็นต้นทุนคงที่ และสำหรับผู้บริโภค นี่คือการสร้างความเชื่อมั่นว่ารถยนต์ไฟฟ้าที่คุณใช้อยู่จะไม่กลายเป็นภาระให้ลูกหลานในอีก 10 ปีข้างหน้าอย่างแน่นอน

อ่านข่าวมอเตอร์ไซค์อื่นๆ คลิกที่นี่

รับชมวิดีโอการทดสอบรถต่างๆ ของเราคลิก

อ่านข่าวรถยนต์อื่น ๆ เพิ่มเติม คลิกที่นี่